गट नंबर टाकून जमिनीचा नकाशा काढा: मोबाईलवरून पाहण्याची सोपी पद्धत mp land record online

जमिनीचा नकाशा ऑनलाइन कसा पाहायचा, गट नंबर कुठे टाकायचा आणि नकाशाची माहिती कशी समजून घ्यायची, याची सविस्तर माहिती.

आजच्या डिजिटल युगात जमिनीशी संबंधित अनेक कामे ऑनलाइन करता येतात. शेतजमिनीची हद्द, शेजारील गट, रस्ते आणि जमिनीचे स्थान याबाबत माहिती मिळवण्यासाठी महाभूनकाशा ही उपयुक्त सेवा आहे. महाराष्ट्रातील नागरिकांना महाभूमीच्या अधिकृत पोर्टलवरून भूमी अभिलेखांशी संबंधित नकाशे पाहता येतात.

पीएम किसान लाभार्थी सूची जारी: ऐसे चेक करें अपना नाम, स्टेटस और भुगतान PM Kisan

या लेखात आपण गट नंबर टाकून जमिनीचा नकाशा कसा काढायचा, कोणती माहिती लागते, नकाशावर काय दिसते आणि नकाशा दिसत नसल्यास काय करायचे, हे समजून घेणार आहोत.

फोन पे 2 मिनट में ₹50,000 लोन: आवेदन कैसे करें और किन बातों का ध्यान रखें? phonepe loan

गट नंबर म्हणजे काय?

गट नंबर हा गावातील जमिनीच्या विशिष्ट तुकड्याला दिलेला ओळख क्रमांक असतो. महाराष्ट्रातील ग्रामीण जमिनीच्या नोंदींमध्ये गट नंबर किंवा सर्व्हे नंबरच्या आधारे जमिनीची ओळख केली जाते. काही जमिनींसाठी हिस्सा नंबर किंवा उपविभाग क्रमांकही आवश्यक असू शकतो.

उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याच्या ७/१२ उताऱ्यावर गट नंबर 125/1 असा उल्लेख असेल, तर नकाशा शोधताना त्याच क्रमांकाची माहिती वापरावी लागते. मात्र, 125 आणि 125/1 हे एकच क्रमांक समजू नये. हिस्सा किंवा उपविभाग असल्यास तो अचूक निवडणे महत्त्वाचे आहे.

जमिनीचा नकाशा पाहण्यासाठी कोणते पोर्टल वापरावे?

महाराष्ट्र शासनाच्या भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत सेवांमध्ये महाभूनकाशा (Mahabhunakasha) ही जमिनीच्या नोंदींसह नकाशे पाहण्यासाठीची सेवा आहे. अधिकृत महाभूमी पोर्टलवर या सेवेचा दुवा उपलब्ध आहे.

अधिकृत वेबसाइट: महाभूमी पोर्टल 

नकाशा सेवा: महाभूनकाशा 

महत्त्वाची सूचना: बनावट वेबसाइट किंवा अनोळखी लिंकवर वैयक्तिक माहिती भरू नका. शक्यतो अधिकृत mahabhumi.gov.in आणि mahabhunakasha.mahabhumi.gov.in या संकेतस्थळांवरूनच सेवा वापरा.

गट नंबर टाकून जमिनीचा नकाशा कसा काढायचा?

जमिनीचा नकाशा पाहण्यासाठी खालील सामान्य पद्धत वापरता येते. पोर्टलवरील पर्याय किंवा त्यांची मांडणी वेळेनुसार बदलू शकते.

१. अधिकृत महाभूनकाशा वेबसाइट उघडा

मोबाईल किंवा संगणकावर इंटरनेट ब्राउझर उघडा आणि महाभूनकाशा पोर्टलवर जा. हे महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या सेवांशी संबंधित अधिकृत संकेतस्थळ आहे.

२. राज्य, जिल्हा आणि तालुका निवडा

नकाशा शोधण्यासाठी संबंधित प्रशासकीय माहिती निवडावी लागते. सर्वप्रथम महाराष्ट्र, त्यानंतर तुमचा जिल्हा आणि तालुका निवडा.

उदाहरणार्थ:

• राज्य: महाराष्ट्र
• जिल्हा: तुमचा जिल्हा
• तालुका: तुमचा तालुका

३. गावाचे नाव निवडा

यानंतर ज्या गावात जमीन आहे ते गाव निवडा. गावाचे नाव अचूक निवडणे महत्त्वाचे आहे, कारण एकाच नावाची गावे वेगवेगळ्या तालुक्यांत किंवा जिल्ह्यांत असू शकतात.

४. गट नंबर किंवा सर्व्हे नंबर शोधा

गाव निवडल्यानंतर उपलब्ध शोध पर्यायांमध्ये गट नंबर / सर्व्हे नंबर शोधा. तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर असलेला गट नंबर टाका.

उदाहरण:

गट नंबर: 125

जर तुमच्या जमिनीचा क्रमांक 125/1 असा असेल, तर उपलब्ध पर्यायांमध्ये योग्य हिस्सा किंवा उपविभाग निवडा. नकाशा सेवेत सर्व्हे नंबर, गट नंबर आणि त्यांचे उपविभाग यांची माहिती वापरली जाते.

५. नकाशा उघडा

योग्य गट नंबर निवडल्यानंतर नकाशा स्क्रीनवर दिसू शकतो. त्यामध्ये संबंधित जमिनीची हद्द, शेजारील गट आणि परिसरातील काही भौगोलिक माहिती दिसते.

६. नकाशावरील माहिती समजून घ्या

नकाशावर दिसणाऱ्या रेषा, क्रमांक आणि चिन्हे पाहून जमिनीचे स्थान समजून घेता येते. मात्र, प्रत्येक रंगाचा अर्थ किंवा प्रत्येक चिन्हाचा उपयोग पोर्टलवरील नकाशाच्या प्रकारानुसार वेगळा असू शकतो.

जमिनीच्या नकाशावर कोणती माहिती दिसते?

गावाचा नकाशा म्हणजे केवळ एका शेताचा आराखडा नसतो. तो गावातील विविध जमिनींचे गट किंवा सर्व्हे नंबर, रस्ते, नाले, नद्या, सार्वजनिक जागा आणि इतर भौगोलिक घटक दर्शवणारा दृश्य नकाशा असू शकतो.

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभाग

सामान्यतः नकाशातून खालील गोष्टी समजण्यास मदत होते:

• गट नंबर: संबंधित जमिनीची ओळख.
• जमिनीची हद्द: नकाशावर दाखवलेली सीमा.
• शेजारील गट: आसपासच्या जमिनींचे क्रमांक.
• रस्ते व इतर घटक: परिसरातील उपलब्ध भौगोलिक माहिती.
• उपविभाग: काही जमिनींचे हिस्सा किंवा पोटहिस्सा क्रमांक.

७/१२ उतारा आणि जमिनीचा नकाशा यात फरक काय?

७/१२ उतारा हा जमिनीच्या अधिकार अभिलेखाशी संबंधित दस्तऐवज आहे. त्यामध्ये जमीनधारक, क्षेत्रफळ, पीक आणि इतर नोंदींची माहिती असू शकते.

जमिनीचा नकाशा हा जमिनीचे स्थान, हद्द आणि आकारमान दृश्य स्वरूपात समजून घेण्यासाठी उपयोगी असतो.

दोन्ही माहिती एकमेकांशी संबंधित असली तरी त्यांचा उपयोग वेगळा आहे. महाराष्ट्राच्या भूमी अभिलेख विभागाने नकाशे आणि ७/१२ यांची सांगड घालण्याची डिजिटल व्यवस्था उपलब्ध करून दिली आहे.

नकाशा पाहताना कोणत्या गोष्टी तपासाव्यात?

नकाशा उघडल्यानंतर खालील बाबी काळजीपूर्वक पाहा:

1. गट नंबर बरोबर आहे का? चुकीचा क्रमांक निवडल्यास दुसऱ्या जमिनीचा नकाशा दिसू शकतो.
2. गाव आणि तालुका योग्य आहेत का? समान नावाच्या गावांमुळे चुकीची निवड होण्याची शक्यता असते.
3. हिस्सा नंबर आहे का? 125/1, 125/2 अशा उपविभागांसाठी योग्य क्रमांक निवडणे आवश्यक आहे.
4. नकाशावरील हद्द आणि प्रत्यक्ष जमीन यांची तुलना करा. ऑनलाइन नकाशा पाहणे आणि प्रत्यक्ष शासकीय मोजणी होणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत.
5. नकाशा अधिकृत नोंदींशी जुळतो का? महत्त्वाच्या व्यवहारांपूर्वी संबंधित कागदपत्रे आणि अधिकृत नोंदी तपासा.

नकाशा दिसत नसेल तर काय करावे?

कधी कधी गट नंबर टाकल्यानंतर नकाशा दिसत नाही. अशावेळी पुढील उपाय करून पाहा:

• गट नंबर पुन्हा अचूक टाका.
• गाव, तालुका आणि जिल्हा योग्य निवडला आहे का ते तपासा.
• हिस्सा नंबर असल्यास तोही तपासा.
• ब्राउझर रिफ्रेश करून पुन्हा प्रयत्न करा.
• इंटरनेट कनेक्शन व्यवस्थित आहे का ते पाहा.
• काही वेळाने पुन्हा पोर्टल उघडा.

तरीही नकाशा उपलब्ध होत नसेल, तर संबंधित भूमी अभिलेख कार्यालयात चौकशी करावी. काही नकाशे डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध असण्याची प्रक्रिया किंवा कव्हरेज वेगवेगळे असू शकते. भूमी अभिलेख विभागाने कागदी व कापडी नकाशांचे स्कॅनिंग, डिजिटायझेशन आणि भूसंदर्भीकरण करण्याचे प्रकल्प राबवले आहेत.

जमिनीच्या हद्दीबाबत वाद असल्यास काय करावे?

ऑनलाइन नकाशा हा माहिती पाहण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र तो स्वतःहून कायदेशीर हद्द निश्चित करण्याचा पर्याय नाही. जर शेजारील जमिनीशी हद्दीचा वाद असेल, तर अधिकृत मोजणीची गरज भासू शकते.

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या माहितीनुसार, अभिलेखाप्रमाणे गट नंबर किंवा सर्व्हे नंबरची हद्द निश्चित करण्यासाठी हद्दकायम मोजणी हा प्रकार उपलब्ध आहे. संबंधित कार्यालयामार्फत अभिलेखानुसार हद्दीच्या खुणा दाखविण्याची कार्यवाही केली जाऊ शकते.

त्यामुळे जमीन खरेदी, विक्री, वाटणी किंवा हद्दीच्या वादाच्या वेळी केवळ स्क्रीनवरील नकाशावर अवलंबून न राहता आवश्यक अधिकृत कागदपत्रे आणि मोजणी तपासावी.

जमिनीचा नकाशा डाउनलोड करता येतो का?

महाभूमी पोर्टलवर डिजिटल नकाशे आणि इतर भूमी अभिलेख सेवांचा उल्लेख आहे. काही डिजिटल कागदपत्रे किंवा नकाशे डाउनलोड करण्यासाठी संबंधित सेवा, उपलब्ध पर्याय आणि लागू शुल्क यांचा विचार करावा लागतो.

नकाशा डाउनलोड करण्यापूर्वी:

• योग्य गट नंबर निवडा.
• उपलब्ध डाउनलोड / प्रिंट पर्याय तपासा.
• आवश्यक असल्यास अधिकृत डिजिटल स्वाक्षरीत दस्तऐवजाची सेवा वापरा.
• डाउनलोड केलेल्या नकाशाची माहिती तुमच्या ७/१२ उताऱ्याशी पडताळा.

निष्कर्ष

गट नंबर टाकून जमिनीचा नकाशा पाहणे ही शेतकरी आणि जमीनधारकांसाठी उपयुक्त डिजिटल सुविधा आहे. महाभूनकाशाच्या मदतीने गाव, तालुका आणि गट नंबर निवडून संबंधित जमिनीचा नकाशा पाहण्याचा प्रयत्न करता येतो. यामुळे जमिनीचे स्थान, शेजारील गट आणि हद्दीची प्राथमिक माहिती समजण्यास मदत होते.

मात्र, नकाशा पाहताना गट नंबर, हिस्सा नंबर आणि गावाची माहिती अचूक असणे आवश्यक आहे. जमीन व्यवहार किंवा हद्दीच्या वादासाठी अधिकृत नोंदी आणि आवश्यक असल्यास शासकीय मोजणीचा आधार घ्यावा.

तुमच्या जमिनीचा गट नंबर शोधा, अधिकृत पोर्टलवर माहिती तपासा आणि जमिनीच्या नकाशाची माहिती डिजिटल पद्धतीने समजून घ्या.